[Kubek]

.
Kos (Turdus merula) – średni ptak częściowo wędrowny z rodziny drozdowatych, zamieszkujący prawie całą Europę, dużą część środkowej, południowej i wschodniej Azji oraz północno-zachodnią Afrykę. Introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i okolicznych wyspach. W Polsce rozpowszechniony, średnio liczny ptak lęgowy, lokalnie może być liczny.

Europejskie ptaki (poza osobnikami z miast) zimują na południu Europy, azjatyckie - na południe od lęgowisk. Przeloty w marcu i kwietniu oraz październiku i listopadzie. Populacje miejskie są osiadłe.

Wygląd zewnętrzny
Samiec jednolicie, błyszcząco czarny z żółtym dziobem, starsze osobniki mają dziób pomarańczowy. Wokół oka ma nagą żółtą obrączkę. Samica oliwkowobrązowa z niewyraźnymi plamkami na spodzie i rozjaśnieniem na podgardlu, dziób brązowy. U obu płci nogi ciemnobrązowe. Młode podobne do samicy, ale bardziej brązowe i więcej nakrapiane na spodzie ciała. Niedojrzałe samce są matowoczarne.

Rozmiary
dł. ciała ok. 24-27 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 34-40 cm

Waga
ok. 75-110 g

Głos
Alarmuje krótkim, ostrym "czuk", przy spłoszeniu szybko powtarzanym i przechodzącym w głośny jazgot. Śpiew powolny, czysty, składa się z melodyjnych fletowych gwizdów podzielonych na wyraźne, zróżnicowane zwrotki. Do śpiewu wplata świergotliwe motywy i naśladownictwa.

Zachowanie
Przebywa głównie na ziemi, poszukując pożywienia wśród liści lub w ziemi. Najczęściej porusza się skacząc.

Środowisko
Wszelkie lasy z bujnym podszytem, parki, ogrody i inne obszary z drzewami lub krzewami. Przystosowany do życia wśród krzewów, zwłaszcza liściastych. Pierwotnie był ptakiem leśnym podobnie jak drozd śpiewak, płochliwym i odlatującym na zimę. Od lat 30. XX wieku wykształciła się jednak odmiana ogrodowa (zwana też miejską) - stał się ptakiem często spotykanym w centrach dużych miast, gdzie znajduje skwery, parki i ogrody. Osobniki tej odmiany na zimę pozostają w swoich rejonach lęgowych i mają odrębne zachowania od reszty ptaków - przede wszystkim są mniej płochliwe.

Pożywienie
Bezkręgowce, zwłaszcza dżdżownice, ślimaki i owady, które wygrzebuje ze ściółki, opadłych liści lub trawy. Zimą zjada owoce, w tym jagody różnych drzew i krzewów (jarzębiny, głogu, czarnego bzu itp.). Populacje miejskie są prawie wszystkożerne, w zimie chętnie korzystają z karmników i zjadają odpadki.

Lęgi
W ciągu roku wyprowadza kilka lęgów od końca marca do lipca. Kosy miejskie przystępują do lęgów wcześniej niż leśne.

Gniazdo
Zazwyczaj nisko na drzewie, nawet na wysokości 50 cm. W mieście również w załomach murów i innych miejscach przypominających półdziuple. Gniazdo budowane jest przez samicę z mchu, suchych liści i źdźbeł trawy, wzmocnione mieszaniną próchnicy i ziemi. W mieście kosy wykorzystują też znalezione odpadki: kawałki sznurka, papieru, folii.

Jaja
Samica składa 3-6 wysmukłych jaj (zwykle 6, w powtarzanych lęgach - 4-5). Barwy jaj zmienne – od zielononiebieskich w czerwonobrązowe plamki, po brązowe.

Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 12-14 dni przez samicę. Średnio co godzinę przylatuje samiec, pozwalając jej na chwilę odpoczynku i zdobycie pożywienia.

Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po 13-14 dniach. Przez około 3 tygodnie, do uzyskania samodzielności, są karmione przez samca.

Status i ochrona
Gatunek nie jest globalnie zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern).

W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą. Od dawna zwiększa liczebność, do czego przyczyniły się: zaprzestanie na początku XX wieku odłowów do celów konsumpcyjnych oraz synantropizacja, w tym zasiedlanie miast. Jedną z przyczyn może być też ocieplenie klimatu - wskazuje na to wzrost liczebności w Białowieskim Parku Narodowym, czyli środowisku nieprzekształconym przez człowieka.[1]

Kosy są zagrożone drapieżnictwem, zwłaszcza kotów i kun. Z tego powodu notuje się wysoką śmiertelność dorosłych ptaków (samców - ok. 40%, samic - ok. 60%, co wynika z większego narażenia na atak podczas wysiadywania jaj) oraz duże straty w lęgach (ok. 40%). W populacjach miejskich bardziej zagrożone są lęgi, w leśnych - osobniki dorosłe.[2]

Podgatunki
Wyróżnia się następujące podgatunki, które zamieszkują:

* Turdus merula merula – Europa poza Bałkanami i południowo-wschodnimi skrajami oraz Nowa Fundlandia. Sporadycznie pojawia się na Grenlandii i Labradorze. Introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i okolicznych wyspach.
* Turdus merula aterrimus – Bałkany, południowa Ukraina, Kaukaz, Taurus i północny Iran oraz Kreta
* Turdus merula syriacus – południowo-wschodnia Azja Mniejsza, Lewant, Irak i Iran
* Turdus merula maurtanicus – północno-zachodnia Afryka
* Turdus merula cabrerae – Madera i zachodnie Wyspy Kanaryjskie
* Turdus merula azorensis – Azory
* Turdus merula intermedius – środkowa Azja od wschodniego Afganistanu po Chiny
* Turdus merula maximus – Himalaje
* kos indyjski Turdus merula simillimus – południowo-zachodnie Indie
* Turdus merula mandarinus – Daleki Wschód.

Pozostałe podgatunki występują w południowej i wschodniej Azji:

* T. merula nigropileus
* T. merula bourdilloni
* T. merula kinnisii
* T. merula sowerbyi
* T. merula spencei

Opis zaczerpnięto z Wikipedii

[Kubek]

Głos kosa

[78]

Samiec

[78]

Samica

[78]

Młody kos

[jurekZ]

kos 15.04.2008 Pieniny

[garrulus]

Kosy budują gniazda najczęściej w krzewach i na drzewach, ale niekiedy także we wnękach budynków. Gniazda znajdują się na wysokości od około 1 metra do kilku metrów nad ziemią.
Zdjęcie gniazda umieszczonego na wysokości około 1 m. w krzewie rosnącym przy chodniku obok ruchliwej ulicy. Gniazdo zostało splądrowane prawdopodobnie przez jakiegoś drapieżnika i kosy je porzuciły.



To gniazdo znajduje się na klonie, na wysokości około 6 - 7 m. nad ziemią - pisklęta mają już pałki lotek (lotki w osłonkach). Widać samicę przy gnieździe.
Zdjęcia z 15.06.2008.





Młode kosy opuszczają gniazdo gdy nie są jeszcze zdolne do lotu. Takie podloty ukrywają się w gałęziach drzew lub na ziemi w trawie - każde z rodzeństwa w innym miejscu, tam są karmione i uczą się życia - zdobywania pokarmu, unikania niebezpieczeństw.
Podlot kosa ukrywający się w trawie - jak ten na zdjęciu - może wydawać się zagubiony i potrzebujący pomocy. Ale jeśli ptak jest opierzony i nie jest ranny, nie należy go zabierać, ani płoszyć, gdyż w pobliżu na pewno jest rodzic i czeka aż człowiek się oddali.
Jeśli taki podlot znajdzie się w niebezpiecznym miejscu, np. na ulicy czy chodniku, można przenieść go do najbliższych zarośli i posadzić na gałęzi lub w trawie, nie wolno zabierać go do domu.

[78]

Kos w kąpieli

[Kubek]

Kosy są mistrzami, jeśli chodzi o budowę gniazda. Najpierw tworzą jego zewnętrzną czarkowatą część z korzonków, źdźbeł i mchu, a następnie wylepiają je wilgotną mieszaniną próchnicy, piachu i szczątków roślinnych. Powstaje dzięki temu bardzo mocna konstrukcja, odporna na wiatr i deszcz. Na koniec wyściełają jego wnętrze delikatnymi źdźbłami traw.Gniazda zakładają zwykle wśród gęstych gałązek, ale niekiedy także w skrzynce balkonowej lub na gzymsie.

Źródło:
"Mój pierwszy przewodnik, jaki to ptak" Holger Haag

[Parus]

Młode ptaki w pierwszym roku przechodzą częściowe pierzenie postjuvenalne, które obejmuje: głowę i pióra ciała, część dużych pokryw skrzydła. Lotki i sterówki pozostają typu juv.

Młody ptak pierzy grzbiet i brzuch, widać jeszcze resztki piór juv. co daje dziwny wzór.

[oczko1]

Kos na mojej lipie. 11.11.2008 r.

[78]

Samica kosa

[78]

Samiec kosa

[alien666]

samiec

[Parus]

Samiec z pojedynczym białym piórkiem na głowie



Samica o brązowym upierzeniu z rozjaśnieniem na piersi.



Młoda samica- 2 kalendarzowy rok życia (foto z kwietnia). Kontrast czyli różnica w generacji piór widoczna w obrębie dużych pokryw skrzydłowych. Trzy zewnętrzne duże pokrywy nieprzepierzone, typu juv. Pozostałe przepierzone - typu ad, także pokrywa karpalna przepierzona.